Tafelopstelling over de geschiedenis

Tafelopstelling over de geschiedenis

Door Cécile Schlangen & Marjorie Lucas, trainers Tafelopstellingen in scheidingsbegeleiding

Hij, begin veertig, en zij, eind dertig, komen in mijn praktijk praten over hoe ze de scheiding aan hun jonge kinderen gaan vertellen. Ze willen hieruit komen in het belang van hun kinderen. Maar er komt een stortvloed aan voorbeelden waarin ‘de ander’ van alles niet goed doet in de ogen van de een.

Dan vraag ik vader waar hij dat zo van kent, dat hij zo de touwtjes in handen wil hebben. Hoe was dat vroeger bij jou thuis, met jouw vader en moeder? Vader begint aarzelend te vertellen, over de ziekte van zijn vader, zijn moeder die het gezin eigenlijk niet in haar eentje kon trekken. Dat zijn oudste broer met ruzie al vroeg uit huis werd geplaatst. Dat hij als jongste voor zijn ouders is gaan zorgen, dat het thuis eigenlijk niet veilig was en zeer onrustig. Dat er eigenlijk geen oog voor hem was. Als hij zijn verhaal vertelt plaats ik zijn vader en moeder op tafel met een duplo-poppetje en voor de ziekte van vader een ander figuurtje. Voor hem zet ik een klein jongetje neer die hard is gaan werken om in die dynamiek overeind te blijven. Ik plaats het jongenspoppetje op een witvlakje en zelfs op een blokje om aan te geven hoe hij als jongentje heeft geprobeerd de regie te pakken. Hij is van zijn kind-plek afgegaan en heeft voor zijn ouders én broers gezorgd, terwijl hij de jongste was. Dat is twee keer een plekverwisseling. Hij heeft als kind niet anders kunnen doen dan wat hij deed. Dat was voor het jongentje van toen de beste optie om in die gezinsdynamiek overeind te blijven. Zijn instinctieve beweging in die stress-situatie was voor anderen gaan zorgen en hard te gaan werken.

Dan draai ik het jongentje van toen om en laat hem naar zijn ‘volwassen man’ kijken in zijn gezin van nu met zijn vrouw en hun twee zonen. Hij herkent meteen wat hij daar doet. En ziet waar zijn vrouw hem zo kan raken. Het doet namelijk nog zo’n pijn als er zoveel onrust in het gezin is. Het raakt op het gemis aan veiligheid en rust van vroeger.

Ook moeder kijkt terug naar haar gezin van herkomst. Moeder is de oudste en heeft nog twee broers en een zusje. Haar ouders waren heel druk met de zaak en hadden eigenlijk geen tijd voor de kinderen. Moeder is al vroeg uit huis gegaan en heeft een tijdje weinig contact met haar ouders gehad. Ze heeft zich heel eenzaam in haar puberteit gevoeld en kon dat gevoel eigenlijk niet onder woorden brengen. Ik plaats ook voor haar een meisjespoppetje en benoem haar instinctieve beweging van zich bij stress terugtrekken en zich heel eenzaam voelen. Het eenzaam voelen komt telkens terug, het is bijna een soort moeras waar ze in terechtkomt. Daarvoor plaats ik het meisje van toen op een rondje.

Dan draai ik het meisje van toen om en laat haar naar haar ‘volwassen vrouw’ kijken in haar gezin van nu met haar man en hun twee zonen. Ook zij herkent wat ze doet en waar haar beweging van zich terug trekken vandaan komt. Het doet zoveel pijn als ze het gevoel krijgt dat ze er niet toe doet, dat de ander druk is met het bedrijf. De eenzaamheid van het pubermeisje is voelbaar aan tafel.

Ouders konden door de poppetjes de dynamiek uit elkaars gezin van herkomst zien en horen en snapten veel beter van zichzelf waardoor ze soms zo geraakt werden door de ander. En hoe dat onbewust meespeelt in het maken van afspraken over de scheiding. Daar zit ook de sleutel: te herkennen wat er meespeelt van je eigen geschiedenis en daar bewuster mee omgaan. Want als je allergisch reageert, dan zit dat kleine jongentje of meisje van toen, onbewust aan het stuur. Dat was toen voor het kleine kind de beste optie om te doen.

De volgende stap is te leren herkennen waar in de gesprekken over de scheiding deze onbewuste instinctieve bewegingen plaatsvinden.  Als je herkent waardoor je zo geraakt wordt, kan je ook een keuze maken om het anders te gaan doen. Het gaat erover dat je in staat bent uit te spreken wat je behoefte is. Vader in deze heeft behoefte om de regie te hebben, moeder wil rust en het zelf uitzoeken. Daarin zijn ze beiden loyaal aan wat ze thuis geleerd hebben. En hebben ze het al aan de kinderen verteld? Dat hebben ze nog even uitgesteld. Eerst de eigen emoties weer in beheer nemen, om straks de kinderen een gezamenlijk verhaal te vertellen.

Wil je als therapeut ouders begeleiden m.b.v. tafelopstellingen rondom de scheiding en de zorg voor hun kinderen? Meld je dan aan voor Tafelopstellingen in scheidingsbegeleiding.

Secretariaat BivT
info@bivt.nl